Het aandeel van premieovereenkomsten (beschikbare premieregelingen) ten opzichte van uitkeringsovereenkomsten (bijv. middelloonregelingen) groeit. Veranderingen in regelgeving, een hogere levensverwachting en toenemende pensioenlasten hebben ertoe geleid dat bedrijven kiezen voor een premieovereenkomst. Een belangrijk voordeel van de premieovereenkomst (voor de werkgever) is de inzichtelijkheid van de premielast door middel van een premiestaffel. De door de werkgever toegezegde premie wordt belegd. Met de invoering van de Pensioenwet is sinds 2009 sprake van de zogenaamde wettelijke zorgplicht van verzekeraars bij premieovereenkomsten met beleggingsvrijheid. Deze zorgplicht houdt in dat de verzekeraar verantwoordelijk is voor de beleggingen en daarbij handelt als een zogenaamde prudent-person (financieel degelijk). Uitgangspunt hierbij is dat de verzekeraar degelijk en verstandig moet beleggen en de risico’s moet spreiden alsof het om eigen beleggingen gaat. De pensioenuitvoerder kan overigens onder voorwaarden de deelnemer de mogelijkheid bieden om de verantwoordelijkheid voor de beleggingen over te nemen. Dit wordt opting out genoemd.

Afbouwen beleggingsrisico
Een van de uitgangspunten van de prudent-person regel is rekening houden met een afnemend risico naarmate de pensioendatum nadert. In de praktijk betekent dit vaak een afname van het gewicht van aandelen ten gunste van obligaties. De kans op een negatief rendement neemt daarmee door de tijd heen af. Op die manier wordt voorkomen dat u nog net voor de beoogde einddatum vol door een beurscrash wordt geraakt. De kracht van risicoafbouw wordt versterkt door periodiek beleggen, waarvan vaak sprake is bij vermogensopbouw met einddatum. Dit wordt life cycle beleggen genoemd. Het beleggingsrisico blijft echter wel voor rekening van de deelnemer.

Er zijn wel verschillen in benadering van verzekeraars als het gaat om life cycle beleggen. Het is belangrijk deze in het oog te houden.

1)    Verzekeraars maken combinaties van bestaande fondsen tot een mixfonds behorend bij een bepaald risicoprofiel. Deze fondsen zijn afhankelijk van de leeftijd (aantal jaren tot de pensioendatum) samengesteld. In de loop van de tijd wordt van het ene naar het andere fonds geswitcht. De samenstelling per periode (strategische mix) kan echter sterk verschillen per verzekeraar.

2)    Maar ook de wijze waarop de risicoafbouw (glide path) plaatsvindt is van groot belang. Veel fondsen bouwen het risico lineair af, wat inhoudt dat het risico elk jaar een beetje minder wordt. Anderen houden het percentage zakelijke waarden lang constant om het risico vervolgens in de laatste jaren snel omlaag te brengen. Uit onderzoek (Finx 2008) blijkt wel dat naarmate de wijzigingen elkaar vaker opvolgen er sprake is van minder fluctuerend verloop en de gevoeligheid voor goede of slechte beleggingsresultaten over de geheel looptijd lager is.

3)    Sommige verzekeraars kennen indekking van het zogenaamde renterisico. Op pensioendatum koopt een deelnemer van dit pensioenkapitaal uitkeringen aan voor ouderdomspensioen (en eventueel partnerpensioen). De prijs voor deze uitkeringen is afhankelijk van de marktrente die op dat moment geldt. Als de marktrente hoog is op het moment van aankoop krijgt een deelnemer hogere uitkeringen, als de marktrente laag is krijgt men lagere uitkeringen. De deelnemer loopt dus een risico. Om dit ‘renterisico’ te voorkomen kan een deelnemer tijdens de opbouw van het pensioenkapitaal een fonds aankopen. Dit fonds kent een koers. Deze koers daalt als de marktrente hoog is, en stijgt als de marktrente laag is. Als bijvoorbeeld op het moment van aankoop van de pensioenuitkeringen de marktrente laag is stijgt de koers van het fonds. Maar ook de prijs van de aan te kopen pensioenuitkeringen stijgt, waardoor het renterisico nog minimaal is.

4)   Verzekeraars verschillen in de afstemming van risicoprofiel en als prudent belegger te nemen risico’s. Zo kan het voorkomen dat in de laatste 5 jaar voor pensioen bij hetzelfde risicoprofiel door de ene verzekeraar nog in 20% aandelen wordt belegd en bij de andere in 35%.